Dit artikel is verschenen in

 


PUBLICATIES


Hoogleraar Mediaopvoeding Peter Nikken:

Ouders hebben bagage nodig om kinderen te begeleiden in medialand’

Prof. dr. Peter Nikken werkt sinds dit jaar als bijzonder hoogleraar Mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Al ruim 25 jaar houdt hij zich met dit onderwerp bezig en promoveerde op een proefschrift over de kwaliteit van kindertelevisieprogramma’s. “Ik wil een brug slaan van de academische wereld naar de dagelijkse opvoedpraktijk. Nieuwe kennis over kind en media moet  terecht komen bij ouders en onderwijsmensen, zodat zij er wat mee kunnen.”

Tekst: Alie Dijkslag. Beeld: Istock.com en Peter Nikken.

Allereerst brengt hij de in kaart wat ouders wel en niet doen als het gaat om mediaopvoeding. Daarna richt hij zich op kennis over de ontwikkelstadia van kinderen in relatie tot de media. “Als we weten hoe kinderen zich ontwikkelen kunnen we ouders helpen met bewuster kiezen voor bepaalde films, games of tv-programma’s. Ouders weten dan wanneer kinderen fantasie en werkelijkheid kunnen onderscheiden, hoe angst inwerkt op diverse leeftijden en welke mijlpalen er zijn in hun ontwikkeling.”

Kritisch
Kinderen krijgen vanaf jonge leeftijd via media regelmatig opgefokte en onrealistische beelden voorgeschoteld. Het doel van mediaopvoeding is dat kinderen van jongsaf leren beseffen dat media niet het echte leven weerspiegelen. Goede mediaopvoeding keurt niet alles af maar helpt kinderen een positief kritische houding te ontwikkelen. Nikken: “Mediaopvoeding is een combinatie van openstaan voor de mening en interesses van je kind, communiceren over wat goed en slecht is, grenzen stellen, af en toe meekijken en niet te vergeten: jezelf als ouder goed informeren.”

In de buurt
Goede mediaopvoeding beschermt tegen angstreacties als gevolg van mediagebruik en tegen agressief of extreem seksueel gedrag. Moet je dan als ouder voortdurend met je kind meekijken? “Het gaat erom dat je in de buurt bent, signalen opvangt en het gedrag van je kind in de gaten houdt en vertrouwen opbouwt,” zegt Nikken. 
Verbieden hoort ook bij mediaopvoeding. Maar motiveer dan je verbod en bied een alternatief. Doe je dat consequent dan sputteren kinderen wellicht af en toe, maar ze respecteren het wel en vinden het op de duur gewoon dat je films of games verbiedt vanwege geweld, seks of discriminatie, aldus Nikken. Sterker nog: ze nemen jouw houding over. Voor wie daaraan twijfelt heeft hij een advies. “Vraag eens wat je kind later zelf als ouder gaat doen. Ze zullen antwoorden dat ze grenzen gaan stellen aan mediagebruik!”

School
De steun van school in de mediaopvoeding kan wel wat meer, vinden veel ouders. “Terecht,” zegt Nikken. “Onderwijsprofessionals kunnen ouders wegwijs maken in hoe media werken. Ook kunnen ze ouders helpen om kritisch naar media te kijken, bijvoorbeeld naar commerciële achtergronden. Ouderavonden zoals OUDERS & COO organiseert bieden steun aan ouders. De media-ouderorganisatie Media & COO ook. Als het maar geen initiatief wordt dat op zichzelf staat. We moeten echt de krachten bundelen en elkaar niet beconcurreren.”



 

Feiten & cijfers

  • Als ouders tv kijken of gamen aan banden leggen en controleren of kinderen computerspelletjes spelen waar ze nog te jong voor zijn, gedragen hun kinderen zich socialer en minder agressief. Ook hebben deze kinderen minder vaak last van angst als ze geweld in het nieuws zien en stemmen minder vaak in met mediageweld.
  • Mediageweld is niet altijd schadelijk, het kan ook onschuldige opwinding en griezelen veroorzaken. Schade ontstaat vooral door het zien van beelden waar kinderen nog niet aan toe zijn.
  • Kinderen van ouders die hen kritisch begeleiden bij mediagebruik en actief betrekken bij nieuwsberichtgeving nemen gespeeld geweld minder serieus.
  • Angstreacties op mediageweld komen ook voor bij pubers (vooral bij horror en ernstige nieuwsberichten).
  • Veel media roepen een beeld op van de vrouw als lustobject. Ook meisjes die veel naar erotische films kijken blijken de vrouw als lustobject te gaan zien.
  • Samen kijken of gamen met je kind kan ook negatieve media-invloeden versterken. Kinderen die vaak samen met hun ouders kijken of gamen neigen vaker naar agressief gedrag, oordelen positiever over mediageweld en spelen vaker games waar ze te jong voor zijn. Dat komt omdat je door samen kijken en gamen zonder erover te praten impliciet de boodschap geeft dat het geweld best door de beugel kan.
    Bronnen: Onderzoeken van Peter Nikken e.a. en Mediageweld en kinderen (uitg. SWP).

@Lees op www.ouders.net meer effecten van media op kinderen.


© 2013 Contextbureau